VIETIMES

Nếu tìm một Hoa hậu để so sánh, thì Ngọc Khánh phải so sánh với Nguyễn Thiên Nga. Cũng là người đẹp học hành tử tế, nhưng Ngọc Khánh và Nguyễn Thiên Nga có hai con đường khác nhau. Ngọc Khánh mê mải lối thẳng, còn Nguyễn Thiên Nga đắn đo đường rộng. Khi tôi liên hệ giữa hai người thì Ngọc Khánh bôn ba với người chồng lầm lạc, còn Nguyễn Thiên Nga đã có học vị Tiến sĩ ở Mỹ và sống đầm ấm bên chồng cùng cậu con trai 4 tuổi tại thành phố San Jose. Thế nhưng, tôi tin Ngọc Khánh không bao giờ chạnh lòng về điều ấy, cô dấn thân bằng thái độ nghiêm khắc của một cô gái quen tự lập. Ngọc Khánh không quá mê tiền như các người đẹp khác để nhảy xổ vào các đại gia. Cô chấp nhận trở thành cuộc hôn nhân thứ hai của luật sư Lê Công Định, ít nhiều đã chứng minh cô không chọn giá trị vật chất mà cô chọn giá trị tri thức.

Tôi biết Ngọc Khánh khi cô chưa là Hoa hậu. Giai đoạn ấy Ngọc Khánh làm tiếp viên hàng không và học tại chức ngành Luật. Ngọc Khánh sống cùng mẹ trong một hẻm nhỏ ở khu Thị Nghè. Ngôi nhà của họ như tách hẳn không khí xóm lao động nghèo. Ngôi nhà của họ luôn đóng kín cửa, hàng ngày Ngọc Khánh đi làm, còn người mẹ quẩn quanh cơm canh giữa những bức tường lặng lẽ. Tôi có nhóm bạn sinh viên ở trọ bên cạnh, nên nhiều dịp lui tới và quan sát ngôi nhà của họ. Mỗi khi nghe tiếng xe máy lạch xạch của Ngọc Khánh thì bà mẹ ra mở cửa, sau đó tiếng khóa lách cách ngăn chia họ với thế giới bên ngoài. Dĩ nhiên, ngôi nhà của họ cũng có nhiều người dòm ngó vì phía sau cánh cửa im lìm có hai gương mặt phụ nữ đẹp, người mẹ đẹp phúc hậu còn con gái đẹp sinh động. Riêng tôi, tôi quan tâm đến họ không hẳn vì nhan sắc, mà vì họ là vợ, là con của đạo diễn quá cố Nguyễn Đỗ Ngọc.

Mẹ của Hoa hậu Ngọc Khánh là nghệ sĩ houtbois Lê Thị Thắng một thời nức tiếng giai nhân ở khu tập thể văn nghệ sĩ 96 Phố Huế, Hà Nội. Người mà bà Lê Thị Thắng sánh duyên cũng là một nhân vật có đóng góp cho nền điện ảnh nước nhà. Đạo diễn Nguyễn Đỗ Ngọc xuất thân là một chiến sĩ lái xe vận tải quân sự trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Sau năm 1954, ông thi đậu vào khoa văn Đại học Tổng hợp Hà Nội. Khi ông đang học dở, thì Trường Điện ảnh Việt Nam ra đời. Nghe tin Liên Xô cử đạo diễn Ajdar Ibraguimov đang giúp đào tạo hạt nhân cho nền điện ảnh nước nhà, Nguyễn Đỗ Ngọc đã nộp đơn ứng thí. Tôi nghe truyền tụng, khóa ấy chỉ cho 25 người thi tuyển, Nguyễn Đỗ Ngọc đã nằn nì để có được số báo danh 25B và trúng tuyển khoa đạo diễn. Nhờ thành tích học tập xuất sắc, ông được sang tu nghiệp tại Đại học Điện ảnh Liên Xô một thời gian. Trở về nước hành nghề trong những năm gian khó, đạo diễn Nguyễn Đỗ Ngọc phải xếp hàng làm phim theo chỉ tiêu. Đến lượt mình thì dù không thích vẫn phải làm, vì vậy Nguyễn Đỗ Ngọc chẳng thể nào hài lòng với những bộ phim mình thực hiện. Chính ông tự ghép tên các bộ phim của mình để thành một câu ca giễu mình, rằng: “Luống Khoai Xanh, Bức Tranh Để Lại. Nông nỗi này, Không Phải Tại Tôi”. Những người cùng lứa đều thừa nhận tài hoa của Nguyễn Đỗ Ngọc, nhưng ông cứ lận đận mãi không thể có được bộ phim như ý. Dường như trong Nguyễn Đỗ Ngọc có hai con người, một vị đạo diễn đột phá và một nhà kiểm duyệt lỗi lạc. Hễ ông Nguyễn Đỗ Ngọc – vị đạo diễn có sự thăng hoa nào thì ngay lập tức ông Nguyễn Đỗ Ngọc – nhà kiểm duyệt ra tay phản biện thẳng thừng. Bởi lẽ đó, Nguyễn Đỗ Ngọc cứ loay hoay trong u uẩn. Khoảng năm 1980 ông làm được bộ phim có chút tiếng vang là “Vụ án viên đạn lạc” nhưng so với chính nội lực của ông thì chẳng thấm tháp gì. Để tự giải thoát bản thân, ông viết văn và chuyển tác phẩm chữ nghĩa ấy thành những bộ phim cực kỳ chi tiết để đi trình chiếu bằng…miệng khắp nơi. Ai cũng nể, ai cũng phục, nhưng đáng tiếc thay những bộ phim ấy không có cơ hội tượng hình lên màn ảnh, mà mãi mãi nằm lại với trống vắng tủi hờn. Năm 1989, đạo diễn Nguyễn Đỗ Ngọc tự kết thúc cuộc đời mình trong bế tắc và chán chường. Năm ấy Ngọc Khánh 13 tuổi ngơ ngác theo mẹ vào Sài Gòn sinh sống để nguôi nguôi mất mát sau lưng! Trong di cảo của nhà văn Nghiêm Đa Văn, bạn thân của đạo diễn Nguyễn Đỗ Ngọc, tôi may mắn đọc được một đoạn bồi hồi: “Lần cuối cùng tôi gặp Đỗ Ngọc vào một buổi trưa nắng mới Hà Nội, tại quán bia Đường Sắt. Anh lại “chiếu phim mồm” cho tôi một bộ phim táo bạo và dữ dội, dựa trên thiên truyện mới nhất của anh không báo nào chịu đăng. Anh lại nhắc đến vợ anh. Và đứa con gái yêu dấu mà trong mắt anh, nó cứ mãi mãi bé bỏng, trong trắng như một thiên thần mất cánh giữa cuộc đời. Và anh khóc…”

Sau lần tình cờ nhìn thấy tấm di ảnh của cố đạo diễn Nguyễn Đỗ Ngọc trong ngôi nhà lặng lẽ của Ngọc Khánh, tôi có tìm đọc lại một số trang viết của ông. Nguyễn Đỗ Ngọc có một cái truyện vừa mang tên “Tứ tử trình làng” khá gai góc và quyết liệt. Cái tên truyện và cấu tứ rất dân gian, nhưng Nguyễn Đỗ Ngọc đưa ra cái nhìn tương đối hiện đại về cuộc đấu tranh sinh tồn và đổi mới. Tôi cảm thấy quý trọng tâm huyết của cố đạo diễn Nguyễn Đỗ Ngọc và từ đó có thiện chí đặc biệt với Ngọc Khánh. Khi xem trực tiếp vòng chung kết Hoa hậu toàn quốc năm 1998, tôi thích nét duyên của Ngô Thúy Hà ( người đẹp đoạt Á hậu năm ấy, bây giờ là vợ của họa sĩ Đinh Quân) nhưng vẫn cầu mong Ngọc Khánh giành vương miện. Lúc Ngọc Khánh đăng quang, tôi nhìn quanh không thấy bà Thắng đâu, tôi mường tượng có lẽ lúc ấy bà ở nhà khóc vì mừng vui và run run thắp mấy nén nhang lên bàn thờ đạo diễn Nguyễn Đỗ Ngọc.

Ngôi nhà ngày xưa của Ngọc Khánh nằm trong diện giải tỏa, họ phải dọn đi ở chỗ khác. Tôi chẳng có dịp gặp bà Thắng nữa, thỉnh thoảng chỉ hỏi thăm sức khỏe bà thông qua Ngọc Khánh. Nhiều người cứ bảo, Ngọc Khánh có cái miệng giống Julia Robert. Thật ra chính Ngọc Khánh biết cô có cái miệng rộng giống bố mình. Đôi lần ngẫu nhiên gặp Ngọc Khánh ở chốn tiệc tùng hay lễ lạc nào đó, tôi vẫn hay trò chuyện với cô về đạo diễn Nguyễn Đỗ Ngọc. Tôi vẫn cho rằng, có thể sưu tầm lại những gì ông đã viết để in một tuyển tập văn xuôi Nguyễn Đỗ Ngọc. Mỗi lần nhắc đến bố mình, Ngọc Khánh không giấu được xúc động. Có lần cô kể những ngày còn nhỏ, mỗi buổi chiều vẫn tha thẩn ra đầu phố Quán Thánh để đón bố đi làm về. Những mảng ký ức rời rạc về một người bố tỏ mờ trong miền tuổi thơ khiếm khuyết hình như vẫn để lại cho Ngọc Khánh những nỗi ray rứt không thể xóa nhòa.

Sau sự cố luật sư Lê Công Định, có vẻ Ngọc Khánh khép nép hơn với dư luận. Tôi hỏi cô mọi chuyện có vướng mắc gì không, cô trả lời công việc và các mối quan hệ vẫn bình thường, nhưng giọng nghe chùng hẳn xuống. Trên khuôn mặt Ngọc Khánh sự mạnh mẽ vốn có vẫn còn nguyên, nhưng ánh mắt đã thấy nhói lên một chút gì gần như sự ái ngại. Tôi không tin Ngọc Khánh ngã quỵ vì cam go trước mặt, nhưng cho dù Ngọc Khánh là hoa hậu hay khoác thêm danh xưng gì chăng nữa, thì cô cũng như tất cả chúng ta đều rất nhỏ bé trước những bất trắc của cuộc sống này. Những bất trắc ấy thường chối từ mọi sự cẩn thận của chúng ta. Những bất trắc ấy luôn đánh úp chúng ta kể cả lúc chúng ta đề phóng nhất hoặc thờ ơ nhất. Ánh mắt ái ngại của Ngọc Khánh làm tôi thấm thía thêm một ý niệm rằng, con người cũng như cây cỏ sinh thành trên thế gian đâu phải chỉ để ra lộc ra hoa, mà còn để mang thương tích. Những thương tích để lại vết sẹo trên da thịt chúng ta, trong tâm hồn chúng ta khiến chúng ta đau đớn mà cũng khiến chúng ta biết nâng niu những phần đời mỗi ngày một già đi trong sự nhẫn nại và độ lượng. Ngọc Khánh mồ côi cha, Ngọc Khánh thừa hưởng từ cha cá tính mạnh mẽ, cô hoàn toàn có thể đứng vững trong định mệnh chênh chao.

Trước khi viết bài này, tôi nhắn tin cho Ngọc Khánh bày tỏ dự định làm một cuộc phỏng vấn để Ngọc Khánh có thể trang trải những tổn thương mà cô đang gánh chịu. Ngọc Khánh hồi đáp: “Cảm ơn anh. Cho phép em từ chối!”. Tôi hình dung giữa phố xá náo nhiệt, Ngọc Khánh cũng đang vội vã với những công việc thường nhật để nuôi mẹ và nuôi mình. Bài viết này tôi không viết về Hoa hậu Ngọc Khánh, tôi viết về một người đàn bà đẹp đang học cách bước qua những ngày biển động đời mình bằng sự im lặng sóng ngầm, một người đàn bà đẹp đang học cách chịu đựng và học cách lãng quên!